Franciszkanie.pl - serwis informacyjnyFranciszkanie.pl - serwis informacyjny

Lilia św. Antoniego czy Madonna Lily?

13.06.2018 kg .

Franciszkanie.pl | Redakcja portalu

13 czerwca w świątyniach franciszkańskich zawsze pachnie chlebem i liliami. Tradycyjnie błogosławi się kwiaty lilii i chleb lub bułeczki symbolizujące św. Antoniego z Padwy. Doctor Evangelicus w ikonografii przedstawiany jest w habicie franciszkańskim, czasem głosi kazanie, często trzyma na rękach Dzieciątko Jezus. Jego innymi atrybutami są: księga, serce, ogień – symbol gorliwości, osioł i ryba. Jednak najczęściej używanym Jego symbolem jest właśnie lilia.

To kwiat niezwykły o bardzo bogatej symbolice i historii. Znaleziska archeologiczne, malowidła i teksty źródłowe potwierdzają, że lilie istnieją od 4 tysięcy lat. Ich ornamentem ozdobiono freski odkryte w ruinach pałacu Minosa na Krecie. Cebulki lilii znajdowały się też w sarkofagach egipskich mumii – prawdopodobnie miały zapewnić zmarłym pokarm. Lilia była symbolem narodu wybranego – Żydzi uważali ją za najpiękniejszy z kwiatów. Od zawsze lilie stanowiły element dekoracyjny ozdabiający berła, korony, trony królewskie, monety, malowidła. W życiu codziennym były wykorzystywane jako lek na rany, oparzenia, ukąszenia oraz wypryski. Stosowano je też w kosmetyce (w odtwarzanych aktualnie specyfikach według receptur św. Hildegardy znajdziemy liliowy dezodorant i krem do  twarzy). W Chinach ugotowane, a następnie zmiksowane cebulki lilii dodaje się do wyrobów cukierniczych, kremów i deserów.

Pochodzenie ich wiąże się z różnymi legendami. Starożytni Grecy wierzyli, że biała lilia  (Lilium candidum) powstała z mleka bogini Hery. Dlatego nazwali ją: leirion, co oznacza: delikatny, cienki, wrażliwy. Kwiat ten określa się potocznie lilią św. Antoniego lub św. Józefa. W języku angielskim mówi się na niego: Madonna Lily.

Symbolika chrześcijańska.

W Starym Testamencie lilia symbolizuje miłość i piękno – Oblubieniec z Pieśni nad pieśniami kilkakrotnie porównuje  z zachwytem swoją Oblubienicę do lilii i ona sama też się tak określa.

W chrześcijaństwie lilia oznacza Ciało Chrystusa, duszę należącą do Boga, duszę wierną, przemijanie, godność królewską, słowo Boże, światło i wiosnę. Jest też kwiatem Matki Bożej. W Jerozolimie opowiada się legendę, że gdy po Wniebowzięciu (Zaśnięciu) Maryi Apostołowie przyszli do Jej domu, nie znaleźli ciała, lecz całe pomieszczenie wypełniały róże i lilie. Trzy listki kwiatu lilii symbolizują dziewictwo Matki Bożej: przed Zwiastowaniem, w jego momencie i po Zwiastowaniu. Lilia jest centralnym motywem wszystkich malarskich wizerunków  tego wydarzenia. Podczas spotkania nieba (archanioł Gabriel) z ziemią (Miriam z Nazaretu) anioł klęcząc wręcza Jej lilię lub ona stoi obok Niej w wazonie. Lilia – kwiat z różdżki Jessego wskazuje swym zapachem na Zmartwychwstanie i dzień sądu. Łączy też podwójną symbolikę oznaczając  Chrystusa i czystość Jego Matki – w tej scenie symbole się jednoczą.

Lilie są też znakiem Bożej opatrzności – Chrystus wspomina o nich w jednej z przypowieści, Przypatrzcie się liliom polnym jak rosną: nie pracują ani nie przędą. A powiadam wam, że nawet król Salomon w całej swej chwale nie był tak przyodziany jak jedna z nich.

Lilie andegaweńskie

W  ikonografii szaty Matki Bożej bardzo często ozdabia się elementem lilii heraldycznej. Motyw ten jest pochodzenia perskiego. Pojawił się w wieku XII na terenie Bizancjum, głównie jako dekoracja diademów cesarskich, koron i bereł. Następnie  przedostał się na zachód Europy, gdzie występował przez cały okres średniowiecza. Stał się symbolem rodu Andegawenów i znajdziemy go na  cudownym wizerunku Czarnej Madonny z Jasnej Góry jako swoisty ukryty  ich znak – legenda wspomina, że obraz przybył do Polski wraz z należąca do tej rodziny królową Jadwigą. Jednak według znawców jednoznacznie wskazuje na Matkę Boską i jej czystość, Niepokalane poczęcie.

Lilijki harcerskie

Symbole lilii umieszczano również na herbach rycerskich i herbach miast (tzw. lilie herbowe). Z czasem stały się niezbędnym elementem harcerskiego munduru – zauważymy je otoczone wieńcem dębowo-laurowym na krzyżu harcerskim, klamrze pasa lub na nakryciu głowy. Dodatkowo lilijka harcerska (podobnie jak kompas) posiada oznakowanie kierunku, północy, co sugeruje: „podążać we właściwym kierunku”.

Fleur de lis

Fleur-de-lis, fleur-de-lys, niekiedy w archaicznej pisowni fleur-de-luce (fr. „kwiat lilii”) to  figura heraldyczna w kształcie stylizowanego kwiatu lilii, najprawdopodobniej kosaćca żółtego. Jest najczęściej kojarzona z Francją, ale stała się też symbolem organizacji skautowskich i harcerskich. W średniowieczu oznaczała niepokalane rycerstwo. W Kościele katolickim fleur de lis jest symbolem maryjnym, zaś samo określenie dotyczy Matki Bożej.

Św. Antoni i lilie

Dlaczego lilia stała się jednym z atrybutów św. Antoniego? Podobno był to jego ulubiony kwiat i bardzo często pojawiał się w głoszonych przez niego kazaniach, którymi zachwycał tłumy. Trzymana w ręku na jego wizerunkach biała lilia symbolicznie wskazuje też na Maryję i Jezusa. Święty z Padwy był bardzo zaprzyjaźniony z Matką Boską, która tak mu ufała, że pozwalała nosić na rękach małego Jezusa. Potwierdzają to relacje świadków. A jeśli chodzi o białą lilię to jest ona również atrybutem innych świętych: widzimy ją na obrazach przedstawiających: św. Józefa, św. Franciszka z Asyżu, św. Klarę, św. Katarzynę Sieneńską. Zaś lilie pobłogosławione w dniu świętego Cudotwórcy z Padwy leczą i chronią przed nieszczęściami – podobnie jak ich Patron.

Mariola Wiertek



Ta strona wykorzystuje pliki typu cookie. Jeżeli nie wyrażasz zgody na ich zapisywanie, wyłącz ich obsługę w ustawieniach swojej przeglądarki.
Zamknij